De media speelden tijdens de Vietnamoorlog een ongekende rol. By Huynh Cong Ut (also known as Nick Ut) - Widely available; This version available at http://www.elenaphotograph.com/blog/noticia.php?id=36, Fair use, https://en.wikipedia.org/w/index.php?curid=36615211De gruwelijke beelden van een oorlog drongen voor het eerst via de televisie de huiskamers binnen. De foto van het voor napalmbommen vluchtende meisje Kim Phuc staat in ieders geheugen gegrift en won de World Press Photo van het jaar 1972.

Ook na de oorlog bleven de media ge├»nspireerd door een van de grootste mislukkingen in de Amerikaanse geschiedenis. Talloze tv-series, documentaires en films zijn eraan gewijd. Fictieve en non-fictieve scenario’s tot diepgaand onderzoeksjournalistiek verpakt in dure documentaireproducties.

Filmposter The PostRegisseur Steven Spielberg komt 43 jaar na de Vietnamoorlog met de film The Post (2018), een verhaal over het lekken van de Pentagon Papers. Dit waargebeurde verhaal uit 1971 gaat over het doelbewust verwarring zaaien door de regering om iedereen aan het twijfelen te brengen, met als gevolg dat niemand meer de waarheid van de leugen kan onderscheiden. Dit gebeurde onder vier presidenten: Truman, Eisenhouwer, Kennedy en Johnson. De film haalt hiermee meerdere actuele thema’s aan, zoals persvrijheid, klokkenluiders, lekken van vertrouwelijke informatie en nepnieuws.

Er bestond een geheim rapport in het Pentagonarchief met de titel United States – Vietnam relations, 1945 -1967. In dit 7000 pagina’s tellende rapport met analyses en originele documenten komen de echte bedoelingen van de presidenten naar voren. Ondanks de meerdere waarschuwingen voor escalaties in Vietnam bleef het Witte Huis het Amerikaanse volk en het Congres voorliegen.

Geen van de vier presidenten wilde zich terugtrekken uit Vietnam om gezichtsverlies te voorkomen: “We zijn in Vietnam voor 10% om de Vietnamezen te helpen, 20% om het communisme tegen te gaan en 70% om geen gezichtsverlies te lijden”. Twee miljoen Vietnamezen en 50.000 Amerikaanse militairen kwamen om in de 30 jaar durende oorlog.

Het begon met Truman die de Franse koloniale strijd in Vietnam steunde en daarmee een voorschot nam op de Vietnamoorlog; Kenndey steunde de staatsgreep op de Zuid-Vietnamese president Ngo Dinh Diem en Johnson had stiekem de oorlog laten escaleren.

Daniel Ellsberg (foto: Dr. Bernd Gross/CC BY-SA 4.0)
Daniel Ellsberg (foto: Dr. Bernd Gross/CC BY-SA 4.0)
Filmposter The most dangerous man in America

In 2009 reconstrueerde de documentaire The most dangerous man in America hoe militair analist voor het Pentagon Daniel Ellsberg in 1971 deze geheime documenten aan de pers doorspeelde. Hij smokkelde maandenlang het rapport het beveiligde archief uit om ’s nachts fotokopie├źn te maken. The New York Times kreeg als eerste de documenten in handen en begon op 13 juni 1971 de Pentagon Papers gelaagd te publiceren.

President Nixon zat toen in het Witte Huis en kreeg het voor elkaar dat de rechter The New York Times op grond van nationale veiligheid verbood om door te gaan met deze publicaties. Maar de redactie van The Washington Post had inmiddels contact met Ellsberg en ondanks de angst voor levenslange celstraffen begonnen ook zij de Pentagon Papers te publiceren.

Uiteindelijk gaf het Hooggerechtshof de kranten gelijk. “Wat mij betreft zouden de kranten niet moeten worden veroordeeld voor hun moedige publicaties maar worden geprezen omdat ze doen wat de Founding Fathers voor ogen hadden”, luidde het vonnis.